Udruženje građana MOJ SOMBOR

Gimnazija


 

Gimnazija „Veljko Petrović"

 

Na mestu gde je danas Gimnazija, po prvi put je 1781. podignuta i useljena jedna obrazovna ustanova; Latinska gramatikalna škola, koja je već nakon 5 godina ukinuta, kada ovde dolazi Narodna trivijalna škola, a 1830. i šestorazredna gimnazija. Niža realna gimnazija na nemačkom i srpskom je tu od 1853, a 1869. je i tada od grada osnovana Varoška gimnazija na srpskom i mađarskom jeziku koja 1872. prerasta u Državnu somborsku gimnaziju, koja će u novu zgradu, sa fiskulturnom salom, useliti 1886. i sve do kraja Velikog rata raditi samo na mađarskom jeziku. Po oslobođenju, škola 1919. radi na srpskom i mađarskom, a od 1923. samo na srpskom jeziku. Škola je od 1930. Državna realna gimnazija, dok njezina zgrada dobija drugi sprat 1939/40. Od 1967. škola nosi ime svog učenika velikog pesnika i pripovedača Veljka Petrovića.

 

Gimnazija „Veljko Petrović" je među najznačajnijim ne samo somborskim prosvetnim ustanovama. Visokom ugledu koji ona uživa doprineli su njezini veliki profesori, i đaci koji su je oplemenili; Ede Margalić, direktor, Veljko Petrović, pesnik i pripovedač, Aleksandar-Šana Demetrović, prof. fiskulture, Jovan-Joca Lalošević, advokat i političar, Milan Konjović, slikar, Geza Barci, mađ. lingvista i etnolog, Mladen Leskovac, književni istoričar, Sima Ćirković, istoričar, vladika Irinej Bulović, episkop, Marija Kalčan, prof. fizike i njezini učenici, potonji akademici Gaja Alaga, Bogdan Maglić, Stevan Koički, Tihomir Novakov, Ivan Gutman... Naravno, ovaj krajnje sažet imenoslov velikana srpske i mađarske nauke, književnosti i umetnosti koji su se kroz vreme stekli u ovoj školi i ostavili neizbrisive tragove u njezinoj povesnici, samo još više pojačava našu bojazan da smo se o mnoge, nenamerno ih nepomenuvši, ogrešili. 

 


 

Na mestu stare gimnazijske zgrade  1884 -1886,  sagrađena jednospratnica, s prizemnim aneksom za fiskulturnu salu, prema projektu arhitekte Lasla Decera, u arhitektonsom stilu varijante romantizma. Drugi sprat  naknadno  je dozidan 1939, godine u istom stilu. Fasadna dekoracija je izvedena u žutoj klinker opeci.  Prvobitni podkrovni  dekorativni  venac „podignut" na spratni deo. Primer je izuzetno uspešne adaptacije i nadogradnje  u  stilu romantizma. Objekat je zadžao sve elemente originalnog izgleda.

Arhitektura

Romantizam

Po lukovima i polulukovima kod prozora i vrata romantizam je prepoznatljiv arhitektonski stil.  Ima provincijsku i rustičnu varijantu. U Somboru  ovaj  stil je malo zastupljen.

 

Fasadna opeka koristila se po uzoru na severno-nemačku arhitekturu, gde je nedostatak kamena uslovilo primenu opeke i takav stil građevina. Kod zgrade gimnazije oblik prozora po etažama  je različit. Prozori u prizemlju završavaju se  su segmentnim - blagim  lukom, na prvom spratu  su u obliku polukruga, a na drugom dograđenom,  u vidu pravougaonika.