Udruženje građana MOJ SOMBOR

Krečarevićeva palata


KREČAREVIĆEVA PALATA
Ime je dobila po dr Aleksandru Krečareviću, rođenom u Sentandreji 1885. koji je doktorat prava i političkih nauka odbranio u Budimpešti, da bi 1913. došao u Sombor i ovde otvorio advokatsku kancelariju, koju je držao sve do 1958. Kao dobar advokat uživao je poštovanje svojih novih sugrađana, a i dobro je zarađivao te je za života stekao 100 jutara zemlje i dva salaša, čega se javno odrekao 1946. u korist agrarne reforme. Bio je čuven i po mnoštvu hobija: kao kinolog, predan lovac, pecaroš na „terpane" i strastven golubar. Takođe, o svom trošku je iškolovao i dve devojke iz Sentandreje koje su u Somboru završile Učiteljsku školu. Umro je u Somboru 1960. godine.
Još:
Palata je, poput ostalih zdanja na glavnoj ulici, u svom sastavu imala i ugledne prodavnice poput galanterijske radnje Nikole Radojevića sa desetak radnika i „Lagerom" procenjivanom na preko milion tadanjih dinara, koji je i 20 godina bio predsednik „Trgovačkog kola". No, možda je još čuveniji bio njegov prvi komšija Erne Štebler, sajdžija, koji je pored majstorskog umeća bio i vrstan glumac dramske sekcije Mađarskog kasina, odličan pevač opereta i operskih arija, a uz to i vrstan mačevaoc koji je svoje znanje, kao trener, prenosio i mladima. Međutim, u tome okruženju je još od 1856 bila i drvostrugarska radnja Erlihovih, čiji je vlasnik Jožef, bio član Gradskog simfonijskog orkestra, a uz to se godinama dopisivao sa čuvenim dr Albertom Švajcerom, koji je decenijama u Africi lečio leprozne bolesnike.


Arhitektura

Krilo ugaone jednospratne palate prema glavnoj ulici sazidano je 1848, dok je drugi deo, prema Ulici Laze Kostića podignuto kasnije 1881. Iako građena u različitim vremenima fasada je jedne arhitekture, stila neorenesanse. Obe fasade su simetrične, u prizemlju sa naglašenom rustikom tesanika, a sprat je obrađen s imitacijom glatkih tesanika. Balkoni su na masivnim konzolama ograđeni s balustradama. Iznad prozora na spratu se naizmenično smenjuju lučni i trouglasti timpanoni. Timpan je trouglasti zabat grčkog hrama, a u srednjovekovnom graditeljstvu sastavni deo otvora, vrata i prozora iznad dovratnika. Ispod veoma istaknutog krovnog venca na konzolama je ravan friz na međupoljima. Na grčkom hramu friz su kamene grede, a u kasnijem graditeljstvu nazivaju se reljefne trake na zidovima duž građevine. Prizemlje je više puta prepravkama izmenjeno. Na otvorima lokala prema Ulici Kralja Petra sačuvani su stari sandučasti izlozi, dok su prema Ulici Laze Kostića otvori portala izvorni, lučni. Na glavnoj ulici u neorenesansnom stilu sagrađene su još ; zdanje Preparandije, kuća Julijane i Laze Kostića i zdanje Somborske štedionice, danas Gradske biblioteke.

Tekst: Milan Vojnović i Sima Jančić