Udruženje građana MOJ SOMBOR

CRKVA SV. TROJSTVA


CRKVA SV. TROJSTVA
Oci Franjevci 1717. grade i istoimenu crkvicu završavaju 1719. te u njoj uz bogosluženje, vode i matične knjige krštenih, venčanih i umrlih vernika. Temelje današnje crkve postavljaju 1752, čija gradnja traje celu deceniju, a toranj visok 53 m. je postavljen 1768. Kasnije je završena fasada, unutrašnjost 1771. dobija orgulje, propovedaonica je oslikana 1782, a skulptorskim i slikarskim radovima, od 1786. dominira prestona slika sv. Trojstva, ulje na platnu 5,9x3 m. rad Paula Kronovetera. Ispod crkve je kripta u kojoj su do 1782, kada je zazidana, sahranjivani somborski uglednici. Propovedi su na „ilirskom" jeziku do 1760, od tada i na nemačkom, a od 1763. i mađarskom jeziku. Odlukom cara Josipa II jula 1786. Franjevci su iseljeni iz Sombora u Bač i Baju, a crkva je proglašena parohijalnom, kao župna crkva Župe Presvetog trojstva.
Već pomenuta stara crkvica, po završetku gradnje sadanje crkve, je porušena 1765, a na njenom mestu 1779. je iskopan širok i dubok bunar, ciglama ozidane unutrašnjosti, sa lepom nastrešnicom, koja se i danas tu nalazi. Sa desne strane ulaznog portala, kameni krst sa figurama Bogorodice i sv. apostola Ivana (Jovana Bogoslova) iz 1827, je zadužbinski dar Klare Latinović.
Franjevački samostan, čija gradnja je počela 1743, a dovršena 1749. taman da se u njoj obave brojne ceremonijalne radnje kojima je Sombor uveden u red slobodnih i kraljevskih gradova, Poveljom koju je carica Marija Terezija potpisala 17.2.1749, a Somborcima, uz neviđeno slavlje, predata u ovim prostorima 24.4.1749. Time je počela i najznačajnija sedmica u povesnici grada, nastavljena izbornim radnjama za Magistrat, a završena predajom Statuta 28. aprila te godine. Kada je Sombor postao stalno sedište Bačbodroške županije 1786. ovde je zbrinuta njezina administracija, koja 1809. prelazi u tek izgrađenu zgradu Županije. Na zidu južne strane je 1852. Jovan Čokor postavio sunčani sat sa motom: „Ovaj ti je jedan od poslednjih".


Arhitektura

Na ruševinama turskih građevina, preko puta Pašine kule, Franjevci su 1717. sagradili crkvu sa dva tornja veličine 24x8m. Na mestu prvobitne crkve, juna meseca 1752. svečano je položen ugaoni kamen u temelj za novu crkvu koja je trebala da bude katedralna crkva Sombora. Crkva je baroknog stila, jednobrodna bazilikalna građevina izuzev trobrodnog narteksa. Oltarski prostor kao cela crkva zasvedena je bačvastim svodom. Iznad niskog narteksa (predvorja) na spratu nalazi se trobrodni hor . Između crkve i samostana diže se četvorospratni toranj visine 56 m, sa novom kapom koja je postavljena 1883. posle požara. Pored glavnog portala je krst Bogorodice i Jovana Krstitelja, ima natpis: „ Zadužbina Latinović Klare udove Peidelhauser-1827.god." Iznad portala je zabat tipičan za barokne crkvene građevine čiji su uglovi dekorisani sa po jednom volutom. Unutrašnjost crkve bogato je ukrašena, radovi su završeni 1771. kada su izrađene i crkvene orgulje. Malo zvono postavljeno je u zvonik crkvenog tornja 1772, a veliko 1775. Propovedionica u crkvi načinjena je 1780, oslikana 1782. Sa župnim dvorom (samostanom) crkva čini jedinstvenu arhitektonsku celinu. Ispod crkve nalazi se kripta pravougaone osnove sa polukružnom apsidom u kojoj su do 1776. sahranjivani ugledni građani Sombora rimokatoličke veroispovesti, kada je ulaz u kriptu zazidan. Godine 1939. crkva je obnovljena i uvedena elektroinstalacija. Sačuvane su sve karakteristike originalnog izgleda.


Tekst:Milan Vojnović i Sima Jančić