Udruženje građana MOJ SOMBOR

CRKVA SV.STJEPANA


CRKVA SV. STJEPANA
Somborski Bunjevci 1818. podnose zahtev Kraljevskom namesničkom veću za dodelu placa za gradnju nove crkve jer je postojeća Crkva sv. Trojstva postala pretesna za sve veći broj vernika. Kako je još 1808. podignuta zgrada županijske administracije, to je najprikladnije bilo da se nova crkva gradi u njezinoj blizini, jer su županijski skupovi počinjali bogosluženjem, te je Senat grada 1828. u te svrhe dodelio zemljište. No, kako je uvek bila velika oskudica sredstava, radovi će početi tek 1860, ali i stati već 1875. zbog visokih vodostaja i nerodnih godina, pa i sami krstovi visoki 73,5 m. su podizani po jakom nevremenu. Crkva je 22.8.1904. osvećena na dan sv. Stjepana kralja, koji je reorganizovao mađarsku državu i Mađare uveo u katoličanstvo, a 22.12.1904, sa samostanom, još u gradnji, uknjižena u korist Karmelskog reda.
Još:
Trobrodnu baziliku, Crkvu sv. Stjepana, bogato opremljenu skulptorskim, drvorezbarskim, slikarskim i vitražnim radovima u stilu tirolske škole, ukrašavaju glavni i osam pobočnih oltara, dok je na masivnim stubovima predstavljena Isusova golgota. Orgulje, sa tri manuala, 47 registara i 3.158 svirala, izgrađene 1925. u radionici „Cecilija" u Salcburgu, bile su treće po veličini u tadanjoj Jugoslaviji. Ovde se bogosluži na mađarskom, hrvatskom i nemačkom jeziku. Veoma dobra saradnja monaha sa gradom ogleda se posebno kroz stavljanje na raspolaganje Crkve za horske svečanosti i doprinos sveukupnoj turističkkoj ponudi Sombora. Godine 2004. je na svečan način obeležena stogodišnjica Crkve, a 2005. Samostana, kao značajne svetkovine grada u celini.


Arhitektura

Dozvola za izgradnju crkve Sv.Stefana izdata je 1833. godine, ali materijalne teškoće pomeraju početak gradnje. Izgradnja je započeta tek 4.oktobra 1860. Projekat je izradio somborski arhitekta Karlo Gfeler koji je završio i Gradsku kuću 1842. Nije poznato da je crkva u potpunosti izvedena po njegovom projektu. Arhitektonski stil pripada romantizmu. Crkva je izgrađena u osnovi kao trobrodna bazilika sa dva monumentalna tornja visine 73,50m.Toranj se završava vencem iznad koga je jedna vrsta mansarde s kulom i krovom oblika četvorostrane piramide. Apsida na istočnoj strani je poligonalna s dva okulusa, a na severnoj jednim slepim okulusom (okrugli prozor). Severna apsida ima dva rizalita (ispada) i ukrašena je jednostavnim horizontalnim zonama. Iznad narteksa( predvorja) na spratu nalazi se hor. Na fasadi srednjeg broda prema parku je glavni portal iznad koga je rozeta. U ovom delu između zvonika je trouglasti zabat s polukružnom slepom nišom, a iznad je četvorostubni portik (kao lanterna) u kojoj je figura Sv.Imrea. Posle nekoliko decenija od početka izgradnje crkva je 1901. konačno završena i osvećena 24.jula 1902. Tornjevi zvonika su završeni 1902-1903. godine. Dvospratna zgrada samostana (Konvikt) dozidana je uz katedralu na južnoj strani 1904, isto u stilu romantizma gde su smešteni karmelićani. Zapadna fasada ovog aneksa je najukrašenija sa rizalitima koja na ugaonim površinama prizemlja imaju delimično fasadu od opeke. Fasade spratova su u kombinaciji maltera i opeke oko prozora. Crkva je najviši objekat u gradu, a visoki i dominantni tornjevi prepoznatljivi su sa velike udaljenosti u silueti ravničarskog grada. U parku u blizini glavnog portala crkve nalazi se krst Ane supruge poznatog somborskog graditelja Franca Gfelera, podignut 26.jula 1828.

Tekst: Milan Vojnović i Sima Jančić