Udruženje građana MOJ SOMBOR

PALATA JULIJANA FALCIONA


PALATA JULIJANA FALCIONA
je podignuta 1868, u vlasništvu dr Julijana Falciona, iz čuvene porodice čiji je rodonačelnik Lorenco, kao metalski radnik, livac, pristigao u Sombor iz Italije u 19. veku. Vremenom, Falcioni su postali veleposednici, porodica se razgranala, tako da su igrali važnu ulogu u privrednom i javnom životu grada u čijem su najužem centru podigli više značajnih građevina. Pokretali su i pomagali brojne kulturne, obrazovne, humanitarne i druge aktivnosti. U ovom zdanju se od 1897. nalazila čuvena kafana „Korzo", a kada je ona zatvorena, umesto nje je 1920. otvorena apoteka „Kod zlatnog krsta". Nakratko, nakon Drugog rata, ovde je radničko-službenička menza, a potom, 1955, useljava se Pošta i ostaje do 1971, kada preseljava preko puta, u novoizgrađene prostorije, gde se i sada nalazi.


Arhitektura

Na placu koji je kupio 1863, bogati trgovac Julijano Falcione podigao je ugaoni spratni objekat, završen 1868. godine u stilu mađarske secesije. Glavna fasada zgrade sa ajnfortom je prema Vencu Stepe Stepanovića, a ulično kraće krilo zgrade je u Dositejevoj (ranije Pašinoj) ulici. Ugaono pročelje sprata posebno je naglašeno i oblikovano u formi zakošenog rizalita (ispada). To je dijagonalno postavljeni erker pravougaone osnove na masivnim konzolama sa piramidalni četvorodelnim zarubljenim krovom. Na sučeljavanju dva krova je krovna piramida pokrivena biber crepom, koja veličinom daje i visinski snažan akcenat i prepoznatljivost celom objektu, posebno krovnom korpusu. Fasada između prizemlja i sprata podeljena kordonskim vencem, stepenaste profilacije. Svi otvori prizemlja su lučni, a prozori sprata pravougaoni, koji iznad imaju timpanone na konzolama, naizmenično postavljeni lučni i trouglasti, sa figurom glave anđela. Na fasadi prema Vencu kod susednog objekta, veličinom i oblikom ističe se barokno izvijeni zabat u čijoj je luneti (oivičeno polukružno ili segmentno polje) bogata floralna vreža sa figurom glave anđela. Pri vrhu ovog zabata nalazi se mala bifora (prozor podeljen zidanim ili kamenim stubom na dva dela) sa lučno završenim otvorima i floralnim ukrasom u luneti. Zgrada je u prošlosti imala više namena, u prizemlju bila je kafana, zatim apoteka, pošta. Objekat je zadržao osnovnu kompoziciju originalne arhitekture i kao takav je vredna graditeljska i kulturna baština.

Tekst: Milan Vojnović i Sima Jančić