Udruženje građana MOJ SOMBOR

Škola BRATSTVO - JEDINSTVO


 

ŠKOLA „BRATSTVO-JEDINSTVO"

Zgradu je 1894. podigao biskup Bača i Kaloče Đerđ Časka, za smeštaj rimokatoličkih kaluđerica, a istovremeno je tu bila i Mađarska devojačka građanska škola. U nju se 1948/49. useljava Učiteljska škola i ostaje do 1963. kada ovde dolazi današnja OŠ „Bratstvo-jedinstvo", sa odeljenjima na srpskom i mađarskom nastavnom jeziku. No, prilikom proslave 175. godišnjice Učiteljske škole, zgrada je u značajnoj meri modernizovana savremenim učilima,  terenima u dvorištu za male sportove, a kasnije i fiskulturnom salom. Škola 2014/15. prima učenike i nastavno osoblje OŠ „21. oktobar", koji joj se pripajaju, tako da danas broji 475 đaka u 26 odeljenja; osam sa nastavom na mađarskom i 18 na srpskom jeziku. Škola ima i tri izdvojena odeljenja: dva kombinovana u salašima Bukovac i jedno mešovito na dečjem odeljenju Opšte bolnice u Somboru.  

 

 


 

                                                  Arhitektura

Jednospratna ugaona  školska zgrada, simetrične   fasade prema Trgu cara Lazara,    izgrađena je u  maniru arhitektonskog stila,  vladajućeg istorijskog eklektizma (više arhitektonskih istorijskih stilova, antike, renesanse i drugih stilova ). Iznad prozora na spratu su trougli timpanoni. U prvobitnoj zgradi iz XVIII veka,  koja je porušena, rođen je mađarski general Jožef Švajdl. U sadašnjoj zgradi podignutoj 1894. godine,  6. oktobra 1902. otkrivena je bista generala Švajdla , a  na fasadi spomen ploča,  koja je kasnije  uklonjena.  Nova   kamena spomen   ploća   postavljena je 1991. godine sa natpisom: „Ovde je rođen 18. maja 1796. rođen Jožef Švajdl, general mađarske revolucije1848/49." , i ona je 2012. godine  uklonjena i preneta na dvorišnu fasadu Mađarske građanske kasine, gde se i sada nalazi. Objekat je sačuvao originalni arhitektonski stil. Prizemna ugaona kuća do ove spratne  zgrade  je sada depandans škole,  izgrađena u  XVIII veku. Manje izmene fasade nastale su kod adaptacije za nove funkcije.

 

Tekst: Milan Vojnović i Sima Jančić

                                                                                                                          Još: Jožef Švajdl, austrijski major, učesnik Velike mađarske bune 1848/49 na strani revolucionara. Istakavši se u bitkama kod Pakozda i Beča dobija čin generala, ali zbog bolesti biva povučen iz borbenih redova za komadanta Segedina, a potom Budimpešte. Ubrzo dolazi do kraha revolucije, njezinih 13 generala, među kojima i junak naše priče, na prevaru bivaju pohapšeni uz obećanje da će biti abolirani. Obećanje nije ispunjeno i završni čin drame ovih „13 aradskih žrtava", kako ih beleži istorija, odigravao se na zatvorskom stratištu, gde je svetlo praskozorja bilo dovoljno da osvetli netom podignuta vešala. Dužina života svakog ponaosob zavisila je samo od redosleda polaska na put bez povratka u „prokletoj avliji" aradskog zatvora 6.10.1849. godine.

  Tekst: Milan Vojnović